Tynki gliniane – naturalna alternatywa dostępna dla każdego.

Relacja z kursu „Twórca tynków glinianych” (Clay Plaster), który odbył się w dniach 15-22 maja 2011 roku w Niemczech.

Tynk gliniany - warsztatowe podejście różnych technik 
 
Glina jako materiał budowlany staje się bardziej widoczna. W europejskiej tradycji budowlanej glina ukrywana była często za często za fasadą lub za wypalanymi cegłami na elewacji od strony ulicy. W Afryce, w lokalnej architekturze stosuje się różnorodne formy i kolory kształtujące i zdobiące gliniane ściany. W Japonii używa się ponad 100 różnych specjalistycznych narzędzi w celu kunsztownego przygotowania powierzchni glinianej. Wraz z rodzącym się budownictwem ekologicznym lat 80 XX wieku, budownictwo z gliny przeżywa swój renesans.

Dlaczego warto wybrać gliniany tynk?
Glina magazynuje wilgoć w swojej strukturze, kilkakrotnie więcej niż u konkurencyjnych materiałów. Im grubsza glina, tym więcej wilgoci może ona zmagazynować. Gliniane tynki niejako „oddychają” utrzymując optymalną wilgotność powietrza. Tynk gliniany izoluje od promieniowania elektrycznego i elektromagnetycznego (w tym m.in. szkodliwe, pulsujące promieniowanie telefonów komórkowych). Mieszkańcy domów z gliny twierdzą, że glina wiąże zapachy, takie jak dym papierosowy i oczyszcza powietrze. Do tej pory możemy jedynie przypuszczać, że minerały ilaste wiążą szkodliwe substancje i toksyny w powietrzu. Należy jednak pamiętać, że odpowiednią ochronę daje dopiero tynk gliniany o grubości co najmniej 1,5 cm. Najważniejszy jest fakt, iż tynki gliniane można aplikować praktycznie na wszystkie powierzchnie wewnątrz budynków!

 
Ręce gotowe na wszystko
 

Wszystkie powyższe elementy były przyczyną stworzenia kursu „Twórca tynków glinianych” (Clay plaster), który  powstał w ramach europejskiego projektu „Tynki gliniane na rzecz wspierania rozwoju regionalnego“. Kurs został dopasowany do systemów kształcenia zawodowego w sześciu zaangażowanych w projekt krajów (Bułgaria, Francja, Grecja, Niemcy, Polska, Wielka Brytania). Projekt został dofinansowany w ramach europejskiego programu kształcenia zawodowego Leonardo da Vinci.

KURS I FAL
Udział w kursie „Twórca tynków glinianych” był możliwy dla każdego po opłaceniu kosztów uczestnictwa – podróży, utrzymania, opłaty za kurs. W moim przypadku udało się uzyskać dofinansowanie z programu Grundtvig – Akcja: Kursy doskonalenia zawodowego kadry dla edukacji dorosłych. Organizatorem kursu było Stowarzyszenie Promujące Dobry Sposób Życia – FAL z miejscowości Ganzlin (Meklemburgia, Niemcy).
 
Jeden z budynków Stowarzyszenia FAL wyremontowany w technikach tradycyjnych  Tutaj zaczęła się 20-letnia historia FAL - od remontu domu szachulcowego.
 
Muzeum Gliny - miejsce niezwykłe tworzone przez wyjątkowych ludzi  Muzeum Gliny - ciekawe eksponaty słomo-gliniane
 
Ciekawe rozwiązane bloczka stropowego  Polepa w pełnej odsłonie

FAL jest regionalną spółką typu joint venture z udziałem miasteczek, szeregu firm oraz osób prywatnych. Stowarzyszenie funkcjonuje jako organizacja non-profit od 1990 roku, krótko po zjednoczeniu Niemiec w celu aktywnego promowania warunków życia, ochrony przyrody i krajobrazu. Stowarzyszenie FAL rozwija i realizuje idee promujące zrównoważony rozwój w regionie. Prowadzi manufakturę filcu, sadzi drzewa, prowadzi edukację kulturalną i ekologiczną.
Jednym z głównych nurtów działalności jest podtrzymanie, rewitalizacja i rozwój branży tradycyjnego przyjaznego środowisku budownictwa, w szczególności budownictwa z ziemi i gliny. FAL stworzyło Muzeum Gliny i Ziemi (Gnevsdorf), Turystyczny Szlak Architektury Glinianej, a także stworzył ośrodek budowania z ziemi i gliny.
 
Budynek Informacji przy Ogrodzie Wangelińskim został wykonany z ubijanej gliny, pomost pomiędzy tradycyjnymi metodami budowlanymi, a nowoczesnym sposobem życia Ogród Wangelin
 
Przyszłe motyle - specjalność ogrodu Wangelin Labirynt z wierzby

Kurs miał na celu przygotowanie przyszłych edukatorów do przekazywania wiedzy o tynkach glinianych. Najważniejszym jego elementem były elementy praktyczne. Po zapoznaniu wszystkich uczestników (5 osób, a więc kurs miał niejako formę indywidualnych lekcji) rozpoczęła się praca na warsztatach. Miejsce do nich było wyposażone wyśmienicie: narzędzia (od szpachelek przez betoniarki, po rozdrabniacze ziemi), ziemia (czyli ziemia z gliną, glina sproszkowana), piasek, żwir, pigmenty, itp. Stare budynki przygotowane do tynkowania – gołe i krzywe ściany były idealną przestrzenią do ćwiczeń.
 
Warsztaty - idealne miejsce na zmagania z tynkami glinianymi Niemiecki porządek warsztatowy
 
 Przygotowanie narzędziowe... ...czas zacząć ich używać

Na początku zapoznaliśmy się z materiałem, jakim jest glina. Po dodaniu wody do sproszkowanej gliny okazało się, że glina glinie nierówna, bo wiąże inaczej wodę. Masy glinianej było mało, tylko 200 g, a wody tylko kilkadziesiąt ml w kubeczku, ale przez dotyk można było poczuć materię. Zabawy było co niemiara, a w głowie kotłowało się „dlaczego tak się dzieje?”
 
Glina - próba zrobienia wieży.  Glina - wieże i wieżyczki
 
Potem przyszedł czas na kwadraty: mieszanie ziemi z gliną wraz z piaskiem oraz sieczką słomianą w różnych proporcjach. Materiału więcej, ale lista pytań rosła cały czas.
 
Glina, sieczka z konopii, piasek - jak znaleźć idealną mieszankę? 

Potem można było wziąć już kilkanaście kilogramów mieszanki gliny z ziemią tak, aby móc pokryć tynkiem bazowym aż jeden metr kwadratowy. Nie było łatwo. Następnie zmierzyliśmy się już z całą ścianą.
 
Składniki gotowe na większe wyzwania  Po pracy...

Gdy tynki już odpowiednio wyschły przyszedł czas na wierzchnie warstwy tynków – kolorowe, wygładzane, pracochłonne i dające bardzo dużo satysfakcji.
 
Tynk gliniany - naturalny kolor i składniki  Z bliska widać więcej.
 
Dla odpowiedniego wysuszenia otynkowanych połaci na kursie była przerwa warsztatowa, podczas której zwiedzaliśmy szlak gliny i ziemi, który łączyć miejsca związane z budownictwem naturalnym w okolicy. Odwiedziliśmy manufakturę filcu, starą cegielnię oraz piękny ogród w Wangelin.
 
 Cegielnia Cegły poukładane i gotowe do wypalenia
 
Zaraz przed ...  ...i w trakcie tworzenia filcowych cudeniek
 
Wieczory zajmowały nam różnorodne sesje tematyczne: klimat pomieszczeń, tynki i zaprawy, organizacja placu budowy, produkty, naprawy tynków, mieszanki i tynki, budynki z ziemi, gliny i słomy, zielone dachy.

Szczegółowa tematyka szkolenia: metody nauczania poprzez odkrywanie i eksperyment, metody wspierania oraz samodzielnych działań; tworzenie sieci dla trenerów w zakresie budownictwa naturalnego i rozwijania przyszłej współpracy dla uczenia się przez całe życie; marketing w budownictwie naturalnym - czyli jak rozwijać budownictwo naturalne. Tynki gliniane: konstrukcja, klimat wewnętrzny i systemy tynkowania, dostępne produkty; właściwości gliny, określanie składu mieszanki; przygotowanie powierzchni zasadniczej; aplikowanie tynków (tynki bazowe i wykończeniowe), właściwości gliny, mieszanki gliniane do tynków.

Udział w kursie był okazją do poznania ciekawych ludzi i do zdobycia praktycznej wiedzy o zastosowaniu naturalnych tynków w budownictwie i organizacji takiego kursu. W przyszłości będzie możliwe organizowanie podobnych warsztatów w Polsce. W przypadku zainteresowania zapraszam do kontaktu.

Wojciech Owczarzak.